SLAAFS

een onverwachte toekomstvisie

Sinterklaas gaf in de schouwburg van Leiden in het begin van het volgend jaar een spraakmakende persconferentie. Dit verslag bestaat uit twee delen: VOORAF (de oplopende mediawaanzin) en de PERSCONFERENTIE.

VOORAF

Ongewoon
In een uitzending van een extra Sinterklaas journaal vindt de aankondiging plaats. Het bericht verspreidt zich snel via de sociale media. Een carnavalsgrap? Een reactie op aanhoudende discussies rond het zwart van de Pieten? Journalisten worden uitgenodigd te solliciteren naar de functie van persvoorlichter.
Onderzoek wijst uit dat de zaal op de aangekondigde dag gehuurd is en betaald. Voor een mogelijke connectie vanuit Rusland, gesuggereerd door de media, ontbreekt elk bewijs.

Speculaties
Radio en televisie besteden aandacht aan de gebeurtenis. Veel speculaties volgen in de sociale media. Niemand weet uit welke hoek dit initiatief komt. Hier en daar fluistert men dat dit een afleiding is voor iets. Zodra iemand in de media een vraag hierover stelt is krijgt diegene direct het stempel complot denker opgedrukt.

Voorlichter
Een volgend Sinterklaas journaal meldt problemen. De overheid is bang dat de aan te stellen voorlichter instructies van de Sint ontvangt, waardoor het nieuwe normaal of politiek correct gedrag in gevaar kan komen. Controle wordt nodig geacht.
In het parlement komen vragen. Moet de regering niet iemand benoemen? Sommige partijen eisen een vrouw als voorlichter. Intussen dringt de tijd.
Ineens maakt de Sint bekend zelf iemand uit zijn Pieten bestand aan te wijzen. De omroepen zijn daar weer niet blij mee. Een crisis ontstaat en de zwarte piet schuift iedereen naar een ander.

Media
Een speculaas etende Piet met een vreemd accent verschijnt in een praatprogramma.
‘Alstublieft mensen, geen speculaas met gezoet gesprekken van zichzelf smakende kundigen waar dan weer speculaas op volgt en sociaal snoepen. Alstublieft.’
De knikkende presentator vraagt of zijn zwart wel echt zwart is.
‘Geen idee waar wilt u heen? Weet u wat dit moment over Spanje in Brussel wordt gezegd? Vrijheid van verjaardag vieren kan ingeperkt worden! Voor veiligheid!’ De presentator weet niet hoe hierop te reageren.

Kinderen
Een incident volgt in een talkshow. Een producent vertelt over het rijke aanbod aan Piet gezichten: roetstrepen, kleuren, stippen, enz. Volgens haar reageerden de kinderen in haar programma enthousiast. Waarop een andere gast woedend wordt.
‘Ja ja, kinderen gebruiken, indoctrineren zoals in commercials en bij demonstraties.’
‘Wat een vergelijking!’ roept de producer verontwaardigd uit. De gast vervolgt:
‘Kinderen gebruiken als pionnen om emoties op te roepen, u noemt dat normaal?’
Na dit incident komt de aandacht voor de conferentie in het land op stoom.

Escalatie
Gasten in talkshows staan in de rij om iets te zeggen.
Een bekende voetballer:
‘Sjaals met het hoofd van Sint en koppen van Pieten. Lijkt wel wereldkampioenschap!’
Een populaire disc jockey:
‘Klazen en Pieten met scheuren in kleren, strepen of punten! Toemaarrrrrrrr!’
Een overdreven serieus ogende correspondent:
Verdeeldheid bij burgers aangewakkerd?, aldus kopt een buitenlandse krant.’

Kranten
Enkele citaten uit de vele artikelen verschenen in kranten en tijdschriften:
Kerkvaders weigeren commentaar. Uit angst om gelovigen in het harnas te jagen?
Een minister zegt dat de stoomboot tot voor de deur van de schouwburg vaart. De volgende dag ontkent zij dat gezegd te hebben, noemt dat nep nieuws omdat zoiets niet mogelijk is.’
Een groep historici probeert via de reguliere media aandacht te krijgen voor de achtergronden van het feest, maar voor een historische onderbouwing heeft niemand belangstelling.

Feestdag
In de live uitzending stelt een Zwarte Piet zich voor als persvoorlichter. ‘De Sint houdt van zwart’, zegt hij met een knipoog. Hij loopt naar kinderen die direct beginnen te zwaaien met vlaggetjes zodra ze zien dat een camera hun ziet. Piet: ‘Naast mij een hacker. Hoe oud ben jij?’
‘8 jaar.’
‘Een beetje tussen de wal en het schip zeg maar. Wat heb jij gedaan?’
‘Ik heb gezocht naar mails van Zwarte Pieten uit Spanje.’
‘Zo. Heb je wat gevonden?’
‘Dat zeg ik niet anders krijg ik de gard.’

Fort
Een helikopter landt op platte schuiten, door soldaten gekoppeld. De Piet vertelt dat onder zware begeleiding van militairen met strepen, stippen en vegen op hun gezichten de Sint in een draagstoel de schouwburg zal ingaan.’ Bij een overzichtsshot van de omgeving vertelt hij over de extreme voorzorgsmaatregelen: ‘Zoals te zien is de schouwburg veranderd in een vesting. Op het dak van museum De Lakenhal aan de overzijde van de gracht staan scherpschutters. Na de 80 jarige oorlog met Spanje werd de sleutelstad bevrijd.’

Veilig
Voor de ingang van de zaal staat de minister president. ‘Weet u hoe duur de beveiliging is geweest?’, vraagt de Piet. ‘Geen idee, maar dat ga ik natuurlijk direct uitzoeken.’ De zaal is vol gestroomd met journalisten uit het hele land. Op het frontbalkon heeft het kinderkoor De Leidse Sleuteltjes een plaats gekregen. Smartphones zijn verboden, net zoals smakkend snoepen. Voor de veiligheid van Sinterklaas zal voor zijn troon op het toneel een kogelvrij glazen scherm hangen.

Spanning
In de zaal vraagt intussen een van de verslaggevers zich hardop af wie zich voor deze gelegenheid verkleed heeft. Onmiddellijk volgt gesis van alle kanten. ‘Kinderen in de zaal’, piept iemand.
Plotseling dimt de verlichting en klinkt het lied Zie de maan schijnt door de bomen. Het doek gaat open, het toneel is half in het duister met hoge bomen en een volle maan op de achtergrond. Midden op het podium prijkt een grote zetel op een verhoging.

Hemels
De aanwezigen zien langzaam een glazen scherm naar beneden zakken.
‘Van kogelvrij glas’, fluistert iemand in de zaal.
Een man die zichzelf als floormanager voorstelt zwaait naar een camera. De maan verandert in een volgspot. Een hemels koor klinkt als mantra: Deus ex Machina.
De spot pikt daarna de Sint op die op een schommel naar beneden wiebelt. Hij wuift en landt onder groot applaus vlak voor de troon. Twee Zwarte Pieten verschijnen vanuit de coulissen. Een ervan draagt de staf en posteert zich als lijfwacht naast de Sint. De ander neemt stelling met een zak en een roede. Dag Sinterklaas klinkt vanaf het balkon. In de zaal verschijnen in de gangpaden Zwarte Pieten.

de PERSCONFERENTIE

Schok
De Piet geeft Sinterklaas het woord.
‘Vandaag….’
Rumoer klinkt achter in de zaal. Een gemaskerd persoon met een pistool rent naar het toneel. Voordat hij door Pieten wordt overmand lukt het hem te schieten. Kreten klinken. De kogel ketst af op het glas. Alle aanwezigen halen opgelucht adem. De goed heilig man is ongedeerd. Het scherm gaat langzaam omhoog.
‘Jullie zien wat er gebeurt als je iets gelooft wat ook niet bestaat.’ zegt de Sint.
Wat hij hiermee bedoelt is niet voor iedereen direct duidelijk.
‘Wat jullie zagen was niet echt! Een gemaskerde toneelspeler met een speelgoed pistool. De kogel tegen de ruit was geen echte kogel maar een pepernoot.’

Speelgoed
‘Waarom kom ik op dit moment helemaal uit Spanje?’
Het wordt stil in de zaal.
‘Mijn Pieten zijn jong en spelen graag spelletjes’, enthousiaste kreten klinken van Pieten uit de zaal, ‘ze nemen mij, een oude man dagelijks in de maling’, de Pieten knikken, ‘dat mag, maar veel leuke gezelschapsspelletjes zie ik niet meer, zoals Pim Pam Piet.’
Een Piet fluistert iets in zijn oor. De Sint knikt geruststellend.
‘Veel erger: Sinterklaas en mijn Pieten moeten uit de boeken verdwijnen. Met de tijd mee, heet dat. Maar wij willen blijven komen zoals elk jaar de traditie is. Jullie ook?’
‘Jaaaaaaaa’ klinkt het oorverdovend uit de kelen van de aanwezige kinderen.

Traditie
‘Heeft uw komst iets te maken met de terugkerende discussie over het zwart ……….?’
Het wordt angstig stil in de zaal. De Sint schraapt zijn keel.
‘Nee. Al die aanhoudende beledigingen naar de Sint en zijn Zwarte Pieten moeten wel eens een keer stoppen. Waar bemoeit iemand zich mee? De Pieten zijn in mijn dienst. Dit is historisch theaterspel, dat kan je zomaar niet veranderen! Als iemand mij te wit vindt, jammer. Ergert een ander zich aan de kleur van mijn baard? Niks aan te doen. Mijn schimmel zwart? Toevallig is een schimmel wit. Veronderstel dat een lolbroek ineens zwarte stippen en allerlei vegen op mijn billen wil zetten?’
Veel gelach. De Sint schudt het hoofd.

Toekomst
‘Waarom dan? Gaat er iets veranderen, later dit jaar Sinterklaas?’
‘Ik ga niet speculeren of speculazen zoals de Pieten zeggen. De media zijn daar heel goed in. Laat iedereen eerst ophouden met beledigen. Vervolgens die smartphones. De Sint wil zich niet langer laten gebruiken door die elektronica aan kinderen te geven.’
‘Wat bedoelt u met niet langer laten gebruiken Sinterklaas?’
‘Lijkt me duidelijk. Geen slaaf te zijn van die rijke en machtige elektronische industrie.’
‘Onderzoek heeft uitgewezen dat games goed zijn voor de hersenen, dus voor de ontwikkeling van kinderen!’, klinkt het vanuit de zaal.
‘Tot digitale smart kids, ja. Weet u wie dat onderzoek betaald heeft?’

Grapje
De Sint wacht niet op een antwoord, hij vervolgt:
‘Is er iemand die wil vragen waarom Sinterklaas Nederlands spreekt en geen Spaans?’
Gelach en geroezemoes. Een reactie blijft uit. Veel mensen kijken wat onhandig en lacherig om zich heen.
‘Dan stelt Sinterklaas de vraag aan zichzelf en zijn antwoord is: omdat in heel Europa Nederlands wordt gesproken.’
Direct buigt een van de Pieten zich opnieuw naar hem toe en fluistert iets in zijn oor.
‘Onzin Piet. Als Europa een geheel is dan wordt daar 1 taal gesproken. Hooguit met wat accenten. Anders is al dat praten, vergaderen, vertalen, pure en dure tijdverspilling.

Kindervriend
Een glimlachende vrouw vraagt:
‘De kinderen vinden u een oude wijze man. Vindt u dat zelf ook?’
De Sint neemt de glimlach over en schudt met zijn hoofd.
‘Sinterklaas is niet de paus; ook niet roomser. De Pieten noemen mij onwijs!’
‘Wat gaat er gebeuren met het eerstvolgende feest op 5 december?’ ‘Speculaas. De superrijke en big smartboys hoeven ons niet alles meer voor te schrijven en ook onze mond te snoeren!’ ‘Wie bedoelt u met die smartboys?’ ‘Het is de taak van journalisten, jullie dus, uit te leggen hoe machtig supergrote bedrijven ons tot slaaf hebben gemaakt. Op een dag komen ze met een virtuele Sint en heb ik het nakijken.’

Oppassen
‘De echte Sint zit hier en blijft een warm menselijke kindervriend. Wij blijven graag bij kinderen thuiskomen, overal waar ons oude theaterspel welkom is. Schoorsteen of niet.’ De Piet geeft aan dat het alweer tijd is voor een laatste vraag.
‘Denkt u Sinterklaas, dat u alles beter weet?’
‘Jong en oud zien mij als autoriteit en een autoriteit heeft altijd gelijk.’ Alle Pieten beginnen hard te lachen. ‘Ja, lach maar om deze onwijs goede heilig man. Niemand, niemand in de wereld kan zeggen: ik heb de wijsheid in pacht. Jullie Pieten ook niet. Dus kinderen, laat je nooit niets wijsmaken. Blijf altijd zelf nadenken, blijf zelf smart in plaats van dat over te laten aan je mobieltje. Die maakt je een echte slaaf. zonder dat je dat in de gaten hebt.’ De Pieten zeggen in koor ‘Ja Sinterklaas’, maar schudden van nee. De Sint staat op.

Belofte
‘Knecht is iets anders dan slaaf. We dreigen allemaal een moderne slaaf te worden van die big boys! Overal dringen ze binnen. Journalisten en alle mensen die nu kijken: houdt dat groepje goed in de gaten! En sta al dat beledigen van ons klassieke pakjesspel nooit toe!’
Het is doodstil geworden in de zaal. Men kan -zoals dat heet- een speld horen vallen.
‘Sinterklaas?’
De Sint kijkt in de richting van het balkon waar de stem vandaan komt. De maan transformeert in een volgspot, zoekt en vindt een kleine jongen.
‘Wanneer krijgen we nu de chocoladeletter die beloofd is?’ Gelach. De Sint wenkt hem.

Afscheid
Wanneer het jongetje op zijn schoot zit, verschijnt boven hen een levensgrote speculaaspop die een chocolade letter laat vallen. De jongen vangt hem op. Dag Sinterklaas zingt het kinderkoor. De jongen neemt blij afscheid en de pop daalt tot de grond. Sint en twee Pieten verdwijnen erachter. Wanneer de pop vervolgens weer stijgt is iedereen verdwenen. Bomen en maan lossen op. Het toneel is leeg, het zingen gestopt. In het pikdonker valt het doek.
De zaallichten floepen aan. Nergens meer een Piet te zien. Iedereen knippert met de ogen. Pepernoten vallen als regendruppels naar beneden.

Joop Brussee

april 2019

[info] [HOME] [SPOT] [OMZIEN]