SMART

de Sint aan het woord

Het verslag van de persconferentie die Sinterklaas gaf in de schouwburg van Leiden in het begin van het volgend jaar is nog niet eerder gepubliceerd. Het bestaat uit twee delen. Wat eraan vooraf ging en de persconferentie zelf.

VOORAF

Ongewoon
In een uitzending van een extra Sinterklaas journaal volgt de aankondiging. Het bericht verspreidt zich razend snel via de sociale media. Een carnavalsgrap misschien? Een reactie op de aanhoudende discussies rond het zwart van de Pieten? Journalisten worden uitgenodigd te solliciteren naar de functie van persvoorlichter.
Onderzoek wijst uit dat de zaal op de aangekondigde dag gehuurd is en betaald. Voor suggesties in de media over een mogelijke lijn vanuit Rusland ontbreekt elk bewijs.

Speculaties
Radio en televisie besteden graag aandacht aan de gebeurtenis. Veel speculaties volgen in de sociale media. Niemand weet uit welke hoek dit initiatief komt. In de alternatieve media verschijnen verhalen over een mogelijke afleiding om wetten door te drukken. Vragen in de reguliere media zijn niet mogelijk. Met woorden als complot denker of aanhanger van fake nieuws worden mensen direct de mond gesnoerd.

Voorlichter
Een nieuw Sinterklaas journaal meldt problemen. De overheid is bang dat de voorlichter ongecontroleerd instructies van de Sint ontvangt, waardoor het nieuwe normaal of politiek correct gedrag in gevaar kan komen.
In het parlement worden vragen gesteld. Moet de regering niet de touwtjes in handen nemen en iemand benoemen? Sommige partijen eisen een vrouw. Intussen dringt de tijd.
De Sint maakt ineens bekend zelf iemand uit zijn Pieten bestand aan te wijzen. De omroep is daar weer niet blij mee. Een crisis is geboren. Iedereen legt de zwarte piet bij een ander.

Media
Een speculaas etende Piet met een vreemd accent verschijnt in een praatprogramma.
‘Alstublieft mensen, geen speculaas met gezoete gesprekken van zichzelf smakende deskundigen waar dan weer nieuw speculaas op volgt door sociaal snoepen. Alstublieft.’
De knikkende presentator vraagt of het zwart wel echt zwart is.
‘Geen idee waar u heel wilt, maar weet u wat in Brussel voor Spanje wordt afgesproken en vastgelegd? Wordt misschien vrijheid van verjaardag vieren ingeperkt onder het mom van veiligheid?’ De presentator moet hierop het antwoord schuldig blijven.

Kinderen
Een incident volgt in een talkshow. Een producent vertelt gedreven over het rijke aanbod aan Piet gezichten: roetstrepen, kleuren, stippen, enz. De kinderen reageerden in haar programma enthousiast. Waarop een andere gast woedend wordt.
‘Kinderen gebruiken, indoctrineren zoals in commercials en bij demonstraties.
‘Wat een vergelijking!’ roept de producer verontwaardigd.
‘Kinderen gebruiken als pionnen om emoties op te roepen, dat is normaal?’
Na dit incident komt de aandacht voor de conferentie in het land op stoom.

Escalatie
Gasten in talkshows staan in de rij om iets te zeggen.
Een bekende voetballer:
‘Sjaals met het hoofd van de Sint en koppen van Pieten. Lijkt wel wereldkampioenschap!’
Een populaire disc jockey:
‘Klazen en Pieten met scheuren in kleren, strepen of punten overal op het lichaam!’
Een serieus ogende correspondent:
Wordt verdeeldheid bij burgers aangewakkerd?, aldus lezen we in de buitenlandse pers.’

Kranten
Een kleine greep uit de overstelpende hoeveelheid artikelen in kranten en tijdschriften.
Kerkvaders weigeren commentaar. Uit angst om gelovigen in het harnas te jagen?
Een minister zegt dat de stoomboot tot voor de deur van de schouwburg vaart. De volgende dag ontkent zij dat gezegd te hebben, noemt dat nep nieuws omdat zoiets niet mogelijk is.’
Een groep historici probeert via de reguliere media aandacht te krijgen voor de achtergronden van het feest, maar voor een historische onderbouwing bestaat totaal geen belangstelling.

Feestdag
In de live uitzending die eerder begint stelt een Zwarte Piet zich voor als persvoorlichter. ‘De Sint houdt van zwart’, zegt hij met een knipoog. Hij loopt naar kinderen die direct beginnen te zwaaien met vlaggetjes zodra ze zien dat een camera hun ziet. ‘Naast mij een hacker. Hoe oud ben jij?’
‘8 jaar.’
‘Een beetje tussen de wal en het schip zeg maar. Wat heb jij gedaan?’
‘Ik heb gezocht naar mails van Zwarte Pieten uit Spanje.’
‘Zo. Heb je wat gevonden?’
‘Dat zeg ik niet anders krijg ik de gard.’

Fort
Een helikopter landt op platte schuiten, door het leger aan elkaar gekoppeld. De Piet:
‘Op alle daken in de directe omgeving staan scherpschutters. Onder zware begeleiding van militairen met strepen, stippen en vegen op hun gezichten zal straks de Sint in een draagstoel naar binnen gaan.’ Bij een overzichtsshot van de omgeving vanuit een drone voegt hij eraan toe: ‘De schouwburg is veranderd in een vesting. Op het dak van museum De Lakenhal aan de overzijde van de gracht staan scherpschutters.’
De Piet vertelt dat de sleutelstad bevrijd werd na de 80 jarige oorlog met Spanje.

Veilig
Voor de ingang van de zaal staat de minister president. ‘Weet u hoe duur de beveiliging is geweest?’ ‘Geen idee, maar dat ga ik direct uitzoeken.’ De zaal is vol gestroomd met journalisten uit het hele land. Op het balkon heeft het kinderkoor De Leidse Sleuteltjes een plaats gekregen. Smartphones zijn verboden, net zoals smakkend snoepen. Voor de veiligheid van Sinterklaas zal voor zijn troon op het toneel een kogelvrij glazen scherm hangen.

Spanning
In de zaal is het doek gesloten.
Een van de verslaggevers vraagt zich hardop af wie zich voor deze gelegenheid verkleed heeft. Onmiddellijk volgt gesis. ‘Er zitten kinderen op het balkon’, piept iemand.
Plotseling dimt de verlichting en klinkt het lied Zie de maan schijnt door de bomen. Het doek gaat open, het toneel is half in het duister met hoge bomen en een volle maan op de achtergrond. Midden op het podium prijkt een grote zetel.

Hemels
De aanwezigen zien langzaam een glazen scherm naar beneden zakken.
‘Van kogelvrij glas’, fluistert iemand in de zaal.
Een man die zichzelf als floormanager voorstelt zwaait naar een camera. De maan verandert in een volgspot. Een hemels koor klinkt als mantra: Deus ex Machina.
De spot pikt De Sint op die naar beneden zakt op een schommel. Hij wuift en landt onder groot applaus vlak voor de troon. Twee Zwarte Pieten verschijnen vanuit de coulissen. Een ervan draagt de staf en posteert zich als lijfwacht naast de Sint. De ander neemt stelling met een zak en een roede. Dag Sinterklaas klinkt vanaf het balkon.

PERSCONFERENTIE

Chocolate letter S with pepernoten and assorted candy. Typical Dutch Sinterklaas treats.

Aanslag
De voorlichter Piet geeft de Sint het woord.
‘Vandaag….’
Rumoer klinkt achter in de zaal. Een gemaskerd persoon met een pistool rent naar het toneel. Voordat hij wordt overmand lukt het hem te schieten. De kogel ketst af op het glas. Kreten klinken. Alle aanwezigen halen opgelucht adem. De goed heilig man is ongedeerd. Het scherm gaat omhoog.
‘Jullie zien wat er gebeurt als je iets gelooft wat ook niet bestaat.’ zegt de Sint.
Wat hij hiermee bedoelt is niet voor iedereen direct duidelijk.
‘Wat jullie zagen was niet echt! Een gemaskerde toneelspeler, een speelgoed pistool. De kogel tegen de ruit was geen echte kogel maar een pepernoot.

Speelgoed
‘Waarom kom ik op dit moment helemaal uit Spanje?’
Het wordt stil in de zaal.
‘Mijn Pieten zijn jong en spelen graag spelletjes’, enthousiaste kreten van Pieten uit de zaal volgen, ‘ze nemen mij, een oude man dagelijks in de maling’, alle Pieten knikken, ‘voor mij mag dat, veel leuke gezelschapsspelletjes zie ik niet meer, zoals Pim Pam Piet.’
Een Piet fluistert iets in het oor van de Sint. De goed heilig man knikt geruststellend.
‘Mens…. Ganzen…. Pim…, waar was ik gebleven?’
‘Bij uw verjaardag later dit jaar Sinterklaas’, helpt een Piet.
‘O ja. Sinterklaas en mijn Pieten moeten uit de bibliotheek. Met de tijd mee, heet dat. Maar wij willen blijven komen zoals elk jaar . Vinden jullie ook niet?’ Hij knikt.
‘Jaaaaaaaa’ klinkt het oorverdovend uit de kelen van de aanwezige kinderen.

Traditie
‘Heeft uw komst ook iets te maken met de terugkerende discussie over het zwart ……….?’
Het wordt angstig stil in de zaal. De Sint schraapt zijn keel.
‘Hierover zeg ik graag iets. Al die aanhoudende beledigingen naar de Sint en zijn Zwarte Pieten moeten maar eens stoppen. Ik zeg: waar bemoeit dat groepje mensen zich mee? De Pieten zijn in dienst. Ons historisch theaterspel kan niemand veranderen! Als iemand mij ineens te wit vindt, jammer. Of ergert zich aan de kleur van mijn baard? Niks aan te doen. Mijn schimmel zwart verven? Toevallig is een schimmel wit. Veronderstel dat een lolbroek ineens zwarte stippen en allerlei vegen op mijn billen wil zetten?’
Veel gelach. De Sint schudt het hoofd.

Toekomst
‘Gaat er nu iets veranderen, later dit jaar Sinterklaas?’
‘Ik ga niet speculeren. Speculaas noemen de Pieten dat. De media zijn daar heel goed in. Laat iedereen eerst maar eens ophouden met dat beledigen en zelf weer smart en slim worden. De Sint laat zich niet meer gebruiken door alleen maar phones en games te geven.’
‘Wat bedoelt u met niet meer gebruiken Sinterklaas?’
‘Dat lijkt me duidelijk. De Sint wil geen slaaf worden van die technische industrie.’
‘Onderzoek heeft uitgewezen dat games juist goed zijn voor de hersenen, dus voor de ontwikkeling van kinderen!’, klinkt het vanuit de zaal.
‘Tot digi-smart kids, ja. Weet u toevallig wie dat onderzoek betaald heeft? Nee? Huiswerk!’

Grapje
De Sint wacht niet op de volgende vraag, hij vervolgt:
‘Is er iemand die wil vragen waarom Sinterklaas Nederlands spreekt en geen Spaans?
Gelach en geroezemoes, maar een reactie blijft uit. Veel mensen kijken wat onhandig en lacherig om zich heen.
‘Dan stelt Sinterklaas de vraag aan zichzelf en zijn antwoord is: omdat in heel Europa Nederlands wordt gesproken.’
Direct buigt een van de Pieten zich weer naar hem toe en fluistert iets in zijn oor.
‘Onzin Piet. Als Europa een geheel is dan wordt daar een taal gesproken. Hooguit wat accenten. Anders is al dat praten, vergaderen, vertalen, pure en dure tijdverspilling.

Kindervriend
Een glimlachende vrouw vraagt:
‘De kinderen vinden u een oude wijze man. Vind u dat zelf ook?’
De Sint neemt de glimlach over en schudt met zijn hoofd.
‘Sinterklaas is niet de paus; ook niet roomser dan de paus. De Pieten noemen mij onwijs!’
‘Wat gaat er gebeuren met het eerstvolgende feest op 5 december?’ ‘Speculaas. De superrijke big smartboys hoeven ons niet meer de les te lezen!’ ‘Wie bedoelt u met die smartboys?’ ‘Het is de taak van journalisten uit te leggen hoe machtig supergrote bedrijven ons tot slaaf maken. Op een dag komen ze met een virtuele Sint en heb ik het nakijken.’

Oppassen
‘De echte Sint zit hier en blijft een warm menselijke kindervriend. Wij blijven graag bij kinderen thuiskomen, overal waar ons oude theaterspel welkom is.’ De voorlichter Piet geeft aan dat het tijd is voor een laatste vraag.
‘Denkt u Sinterklaas, dat u alles beter weet?’
‘Jong en oud zien mij als autoriteit en een autoriteit heeft altijd gelijk.’ Alle Pieten beginnen te lachen. ‘Ja, lach maar om deze goed heilig man. Maar niemand, niemand in de wereld kan zeggen de wijsheid in pacht te hebben. Jullie Pieten ook niet. Kinderen, laat je nooit niets wijsmaken. Blijf altijd zelf nadenken, zelf smart in plaats van je phone!’ De Pieten zeggen in koor ‘Ja Sinterklaas’, maar schudden van nee. De Sint staat op.

Chocolade
‘Knecht is iets anders dan slaaf. We dreigen allemaal een modern schaap te worden van die big boys! Jullie journalisten en alle mensen die nu kijken, houd die zichzelf almachtig vindende mensen in de gaten! Sta al dat beledigen van ons klassieke kleurenspel niet toe!’
Het is doodstil geworden in de zaal. Men kan een speld horen vallen.
‘Sinterklaas?’
De Sint kijkt in de richting van het balkon waar de stem vandaan komt. De maan transformeert in een volgspot, zoekt en vindt een kleine jongen.
‘Wanneer krijgen we nu de chocoladeletter die beloofd is?’ Gelach. De Sint wenkt hem.

Afscheid
Wanneer het jongetje op zijn schoot zit, verschijnt boven hen een levensgrote speculaaspop die een chocolade letter laat vallen. De jongen vangt hem op. Dag Sinterklaas zingt het koor vanaf het balkon. De jongen neemt blij afscheid en de pop daalt tot de grond. Sint en Pieten verdwijnen geheel erachter. Wanneer de pop daarna stijgt zijn de Sint en Pieten verdwenen. Bomen en maan opgelost. Het toneel is leeg, het zingen stopt. In het pikdonker valt het doek.
De zaallichten floepen aan. Nergens is meer een Piet te zien. Iedereen knippert met de ogen. Pepernoten vallen als regendruppels naar beneden.

Joop Brussee

april 2019

[home]