VALS

16 scenes over geld, management en macht

Het verhaal speelt zich af in omroepland aan het eind van de vorige eeuw.

P

Personages:
Jean – filmer en cursusleider
Ans – manager
Lia – producer
Frits – editor
Voorzitter commissie
Lid van commissie

SCENE 1 – EEN SAUNAINT

Jean
Bij opleidingen hebben ze me gevraagd voor de sollicitatiecommissie, als vertegenwoordiger van het personeel.
Lia
Dat wou ik net vragen of je…zo zo… handig!
Jean
Ja, controle hebben op het aannemen van de nieuwe directeur klinkt niet slecht. Helaas, de collega’s hebben het volste vertrouwen in mij.
Lia
Helaas…….?
Jean
Ze hadden jou moeten vragen.
Lia
Alsjeblieft zeg. Zo’n commissie is niets voor mij.
Jean
Nee, dat is waar. Jij bent een zakenvrouw geworden sinds je opgeklommen bent tot producer.
Lia
Vind je?
Jean
Geld beheren, lekker de baas spelen. Jij kunt beter mijn werk overnemen cursussen geven. Kun je in de toekomst snelle jongens uit het bedrijfsleven opleiden.
Lia
Dat klinkt wel goed ja. Wanneer stap je op?
Jean
Ha. Voorlopig niet. Opleiden is leuk. Ambachtelijk werk. Gelukkig nog niet commercieel. Geen last van kijkcijfers.
Lia
Je leert mensen een vak ja, altijd leuk.
Jean
Oh. Dat verbaast me dat je dat zegt. Ik dacht dat manager meer bij je paste. O wacht even je wilt tegen een forse beloning wel bij mij een gastles geven. Ja ja.
Lia
lachend gooit ze water op de kolen
Hoe staat het met je serie over de farmaceutische industrie?
Jean
Schiet op.

De deur gaat open en iemand met een handdoek om verschijnt. Jean en Lia schuiven een verdieping op

 

SCENE 2 – EEN KANTOOR – INT


Jean
komt de kantoor binnen waar twee mannen voor het raam staan; hij geeft ze een hand Spannend. We zoeken toch niet een nieuwe directeur die cursussen verkoopt?
Voorzitter
lacht Ben je daar bang voor? Nee, zeker niet.
Jean
Dus het zal iemand worden met ervaring in de omroepwereld.
Voorzitter
Het is de bedoeling dat de nieuwe manager onze aankomende verzelfstandiging zal leiden.
Lid
We willen geen crisismanager als je daarop doelt. We zoeken iemand die het instituut financieel zelfstandig sterk neerzet. Iemand van buitenaf kan verfrissend werken.
Voorzitter
We kijken naar de aanstormende technocratische wereld die voor de deur staat. Het is in feite heel eenvoudig. Nu meegaan of straks geen toekomst meer hebben. Laten we gaan zitten.
Jean trekt zijn wenkbrauwen op

SCENE 3 – EEN EDIT SUITE – INT

Frits
Welk shot wil je nu? Van die apotheker of de huisarts?
Jean
Het shot van de kastdeur in de spreekkamer van de huisarts, wanneer hij die opent.
Frits
O ja. Overvol. Waar die dozen met medicijn monsters uit vallen….?
Jean
Ja, ja precies, dat staat op …..
Jean zoekt in zijn papieren; de telefoon klinkt
Wacht… Ja…..Oh, dat is snel! Nieuwe vergaderdatum? Jean slaat agenda open Akkoord.
Frits
hij glimlacht en kijkt naar Jean
Veel succes in die commissie. Kijk wel uit dat ze niemand erdoor willen drukken. Dat heb ik ervaring mee. Het begint met mooie praatjes….
Jean
De verzelfstandiging van jouw facilitair bedrijf is iets anders dan mijn non profit opleidingen. Maar dank je voor de waarschuwing.
Frits
Hoe is het organogram?
Je
Plat. Iedereen valt direct onder de directeur.
Frits
Frits kijkt naar monitor. Jean duikt opnieuw in zijn papieren

 

SCENE 4 – EEN VERGADERRUIMTE – INT

Voorzitter geeft de twee anderen een vel papier en zegt intussen: Het is de bedoeling dat we het eens worden over het profiel.
Jean
Handig wanneer de nieuwe directeur ook iets weet van onderwijs geven aan volwassenen.
instemming van Voorzitter en Lid
Voorzitter
De kandidaat moet begrijpen wat een productieproces inhoudt. Hoe gecompliceerd zoiets in elkaar steekt.
Jean
Een manager met verstand van zaken? Bestaat die?
Voorzitter en Lid zwijgen en kijken op hun papier. Stilte. Ze lezen. De voorzitter kijkt ineens op
Voorzitter
Graag wil ik een kandidaat naar voren schuiven.
Lid
Fantastisch, misschien kun je informatie over deze kandidaat geven.
Voorzitter
Geweldige vrouw. In korte tijd heeft ze een klein audiovisueel bedrijf in het oosten van het land succesvol in de markt weten te zetten.
Lid
En dat jonge bedrijf doet het goed?
Voorzitter
Voortreffelijk!
Jean
Maar, ze weet niets van de omroep en weet …….
Voorzitter
Lijkt me geen probleem. Zij zoekt een nieuwe uitdaging. En zo’n dynamische vrouw is voor ons een unieke kans. Ik ben ervan overtuigd dat zij zich snel inwerkt.
Jean
Maar….
Voorzitter
Natuurlijk is jouw stem belangrijk. Jij zult uiteindelijk met haar moeten werken.
Jean
Wat gebeurt er als ik een kandidaat niet zie zitten?
[stilte]
Lid
In het uiterste geval stap je uit de commissie.
Voorzitter
Ik denk niet dat het zover komt, de aanbeveling is betrouwbaar. Mocht je gegronde twijfels hebben: neem een kijkje in het bedrijf waar ze werkt! Spreek het personeel aan over haar manier van leiding geven.
Jean knikt nauwelijks merkbaar met zijn hoofd

SCENE 5 – EEN EETCAFE – INT

Lia
Goed om te horen dat een vrouw kandidaat is.
ze nipt aan haar glas met wijn
Jean
Ingebracht door de voorzitter.
Lia
Niet ongebruikelijk. Op voordracht heet dat, kan jij ook doen.
de ober serveert gerechten
Ik zou zeker dat bedrijf waar ze nu werkt opzoeken. Hoe de boel daar loopt zie je snel genoeg.
Jean
Je klinkt meteen positief. Komt dat omdat het een vrouw is?
Lia
ze haalt haar schouders op
Misschien iets soepeler in de communicatie dan een man.

 

SCENE 6 – EEN EDITSUITE – INT

 Frits en Jean drinken koffie tijdens een pauze
Frits
Een vrouw? Maak je borst maar nat. Erger kan het niet.
Jean
Hoezo?
Frits
Trucjes. Wees daar goed op voorbereid.
zachter
Een collega hiernaast is o zo zelfstandig. Heeft overal verstand van. Je hoeft haar echt niets te vertellen. Maar vorige week werkte een machine niet.
Jean
Oh…
Frits
Komt ze binnen. Of ik haar alsjeblieft wil helpen. Als puntje bij paaltje komt, zo blij dat een man in de buurt is. Zo makkelijk dat switchen van de ene in de andere rol.
Jean
Is dat niet….
Frits
Een vorm van dubbel machtsvertoon ja. Verleidelijk of onderdanig, als het zo uitkomt. Een broek aantrekken of discriminatie! gillen. Je zult zien dat ze later tegen vriendinnen opschept en zegt dat ze precies weet hoe een man te bespelen en te gebruiken.
Jean verslikt zich

 

SCENE 7 – EEN VERGADERKAMER – INT

Jean
Ik heb informatie gekregen van mijn neef over managers, hoe die tegenwoordig een bedrijf leiden. Oh, sorry die neef van mij, die leidt managers op, zodoende.
Voorzitter
Heeft hij een boek geschreven?
Jean
Niet dat ik weet. Maar hij vertelde dat iedereen in de wereld van moderne managers een ander napraat en dat ze elkaars tekeningen kopiëren en dan iets toevoegen of weglaten. Een soort schema en modellen cultuur. Zeer lucratief volgens hem.
Voorzitter
Voorzitter kijkt van Lid naar Jean
Wat wil je daarmee zeggen?
Jean
Of het personeel dat ik vertegenwoordig zo iemand wel….
Er wordt geklopt. Ans komt direct binnen. Handen schudden volgt. Zij gaat tegenover de drie heren zitten. De voorzitter wijst naar Jean als vertegenwoordiger van het personeel
Om maar met de deur in huis te vallen: hoe zie je Ans de omgang met het personeel?
Ans
Geweldig tegenwoordig: alles is eenvoudig in te huren. Die ontwikkeling heb ik in het vorige bedrijf meegemaakt. Daarnaast ben ik een groot liefhebber van televisie kijken.
Jean
Oh. Ja, ja. Dus deskundig als televisiekijker zeg maar…… Ans glimlacht en knikt
Ans
Iedereen kan altijd bij mij binnenlopen. Mijn deur staat open.
Jean
Altijd?
Ans
Ik hoorde dat jij op dit moment druk bent met films maken. Veel ervaring. Je werkt nog in de praktijk. Belangrijk als cursusleider voor opleidingen. Expertise doe je niet snel de deur uit.
Jean
Niet snel?
Ans
Zolang we meegaan met de ontwikkelingen in de markt kunnen we een gezond instituut blijven met een duidelijke visie op de toekomst. Dat is voor alle medewerkers belangrijk.
Jean
Ja, ja .…
Ans
In mijn kamer komen we er met koffie of thee altijd uit.
ze geeft Jean een knipoog, waarop hij snel een slok water neemt

 

SCENE 8 – EEN CAFE – INT

Jean en Frits heffen het glas
Jean
Op de serie! Op onze geslaagde samenwerking!
Frits
Gaan we nog eens doen?!
Jean
Absoluut. Schitterend geworden. Perfect dat we elkaar vonden in het denken over die macht van de farmaceutische industrie. Kom een keer als gastdocent.
Frits
Oh, ja. Zal ik over denken. Maar vertel verder over die nieuwe directeur, het is dus een vrouw geworden?
Jean
Stevige dame.
Frits
Dan ben je nog niet jarig. Dat is zo’n beetje het gevaarlijkst.
Jean
Gevaarlijkst? Het is een zakenvrouw. Ze gaat opleidingen financieel gezond houden. Geen bemoeienis gelukkig met de inhoud. Prima. En wat een vrouw betreft….
Frits
Pas toch op man.
Jean
Ik dacht dat jij op feministen valt!
Frits
lacht
Het is zo stom de manier waarop er tegenwoordig met kwaliteit van mensen wordt omgesprongen. In plaats van gedegen te kijken en onderzoek te doen waar iemand goed in is en vooral ook waarin niet: hoera een vrouw! Aannemen jongens.
Jean
Bedoel je dat een directeur beter een man kan zijn?
Frits
Dat hoor je mij niet zeggen.
Jean
Toch…
Frits
Nou ja …. neem de studio. Bijna dagelijks werk ik met een regisseur die een assistente heeft. De man is terecht de regisseur en een vrouw assisteert hem.
Jean
J zegt daarmee……
Frits
Dat zoiets goed klopt. Een man kan beter uitvoeren dan een vrouw, die weer beter communiceert, met alle medewerkers en crew. Dat geeft hem ruimte waardoor hij snel knopen door kan hakken. Daarom zeg ik: maak een man directeur en kies een vrouw voor onderdirecteur, pr of zoiets.
Jean
Dat kan je nooit hardop ergens zeggen.
Frits
Weet ik. Ik hou van mijn werk en mijn baan. Proost.

 

SCENE 9 – KANTINE OPLEIDINGSCENTRUM – INT

Lid
Tijd voor jou Ans. Dus mag ik jullie voorstellen? De nieuwe directeur!
applaus. Ans komt naar voren, Lid gaat naast Jean zitten
Ans
Ik kijk uit naar het moment dat ik met ieder van jullie een eerste gesprek zal hebben. Daarvoor vraag ik al je ambities op papier te zetten en dat velletje in mijn postvak te deponeren. Dit gaat een geweldige tijd worden!
applaus, ingezet door Lid
Jean
terzijde tegen Lid
Mijn neef zei over zijn eigen management optreden: ik verkoop lucht en ben altijd bang dat iemand door mijn ballon prikt, maar dat is bij hem tot op heden nog niet gebeurd. Lid lacht zuinig

 

SCENE 10 – TRAPPENHUIS FACILITAIR BEDRIJF – INT

Lia
komt van trap af en ziet Jean
Hoi Jean. Hoe bevalt de nieuwe directeur?
Jean
Eigenlijk wil ik zo min mogelijk…… Hoe minder ik dat mens zie, hoe beter ik mij voel.
Lia
Ach, even wennen.
Jean
Ze sprak onlangs over een prikklok voor het personeel.
Lia
Nee….ze houdt in
Jean
Vorige week heeft ze de hele middag met een fotograaf in de studio doorgebracht, voor een fotosessie.
Lia
Een fotosessie?
Jean
Voor bij het interview voor een audiovisueel blad. Dat werd een pasfoto.
Lia schiet in de lach
Lia
Dat interview heb ik gelezen ja. Op zich zei ze daarin wel goeie dingen. Ik begrijp dat het contact van jou met haar niet……?
Jean aarzelt kort of hij verder praat of door zal lopen
Jean
De secretaresse zit in al haar tas. Oh ja. Het nieuwste. We hebben geen bibliotheek meer, niet nodig. Alles is op internet te vinden volgens haar.
Lia
Klinkt rigoureus maar is wel waar. Loop je wel eens bij haar binnen?
Jean
Geen idee wanneer die deur open staat. Ze lijkt van onderonsjes te houden.
Lia
Wachten voor een dichte deur is ook niets voor mij.
Jean
O ja, er is een kleding oorlog aan de gang. Ze probeert er ineens sexy uit te zien. Om een van de medewerkers van kantoor te verslaan vermoed ik.
Lia
ze schudt lachend haar hoofd en loopt verder

SCENE 11 – KAMER DIRECTEUR – INT

Jean
Kan er misschien ook een raam open?
gekleed in strak mantelpak met kunstbloem als corsage zet Ans een raampje open
Mijn laatste documentaire over big farma heb je natuurlijk gezien. Herinner je de scene waarin de huisarts een kast vol proefmonsters open doet?
Ans
Ja. Bijna misdadig!
direct volgt een glimlach op haar gezicht
Zo erg bedoel ik het natuurlijk niet. Maar….. dit kan toch niet jouw bedoeling zijn.
Jean
Ik weet niet wat jij bedoelt?
Ans
Ondermijning van de autoriteit! Op die manier kan iemand zijn eigen huisarts niet meer vertrouwen!
Jean
Je hebt niet opgepikt dat het gaat om de omkoping van de arts door die industrie?
stilte
Ik heb geen behoefte de film uit te leggen. Niets overdreven. Journalistiek. De opdracht was de kijker aan te zetten tot nadenken. Een volwassen kijker is geen klein kind.…
Ans
En jij bent een volmaakte, zich almachtig voelende maker van documentaires, een soort god. Die we hier als cursusleider moeten aanraken met gouden handschoenen.
stilte
Jean
verbaasd Hoe kom je daar zo ineens bij?
Ans
Misschien bedoel je dat ik me niet moet bemoeien met de inhoud van jouw cursussen?
Jean denkt even na, haalt zijn schouders op en knikt
Vergeet niet Jean, dat het een van mijn taken is aan nieuwe opdrachtgevers in de toekomst te denken. Dat houdt bij voorbeeld in: niemand tegen je in het harnas jagen. Niemand.
Jean
Nieuwe opdrachtgevers? We werken voor medewerkers van de publieke omroep, een duidelijk afgebakend gebied.
Ans
De deuren gaan steeds meer open voor mensen van buiten. Anders hebben we straks geen geld meer voor ons voortbestaan.
Jean
Zoveel geld heb je voor opleidingen niet nodig. Zou zelfs on the job kunnen, met twee kamers met video viewing. Vrij en vooral onafhankelijk, anders wordt het een commercieel bedrijf en weg onafhankelijkheid.
Ans
Ik zit hier om ervoor te zorgen dat we opdrachten blijven krijgen, dat geld binnen stroomt. Ik moet dus weten wat wij naar buiten brengen. Controleren en eventueel bijsturen.
Jean
Maar dit is geen supermarkt waar we cursussen in de schappen verkopen. Straks ga je nog praten over een product in plaats van over een cursus.
Ans zwijgt en leunt langzaam achterover in haar stoel

 

SCENE 12 – TERRAS VAN EEN RESTAURANT – EXT

Lia
ze doet haar mobiele telefoon in de tas en knikt
Ik heb er op gerekend vanavond. Maar ik moet morgen wel vroeg op. Jouw film heb ik opgenomen, nog geen tijd gehad om te kijken.
Jean
Onze nieuwe directeur van opleidingen vond die aflevering misdadig.
Lia
Wat?
Jean
lacht
Grapje.
Lia
Nog nieuws over haar?
Jean
Ze legt van iedereen een dossier aan. Daarin komen belangrijke reacties en uitspraken van het personeel tijdens vergaderingen. Heel handig bij ontslag.
Lia
Oordeel niet zo snel, dat is voor toekomstige gesprekken over je functioneren.
Jean
O, leuk vooruitzicht. Gisteren vroeg ze mij op haar kamer. Een flap-over met de organisatie in beeld. Blokken, strepen, lijnen. Alsof we een groot bedrijf zijn.
Lia glimlacht
Lia
Ze kan werkelijk in jouw ogen niets goed doen.
Jean
Misschien wel de bedoeling dat ik er niets van begreep. Een mist en rook machine. Lia neemt een slok wijn en verslikt zich Handhaven en versterken van haar positie. Imponeren of zoiets.
Lia
Heb je ooit wel eens normaal contact met haar? Ontspannen lachen zoals wij doen?
Jean
Nee. Ze heeft trouwens nooit gereageerd op ambities die iedereen bij haar komst moest opschrijven. Oh, ja de kantine wordt momenteel verbouwd.
Lia
Je meent het.
Jean
Opfrissen, voor toekomstige opdrachtgevers heet dat. Alles voor de toekomst.
Lia
Ze is natuurlijk niet alleen maar fout. Jij bent slachtoffer van een foute keus………van jezelf. glimlacht
Misschien is het wel een heel leuk en aardig mens?
Jean
Ze is gewoon een ordinaire verkoper, meer niet.
Lia
Zij zet hoog in als nieuwe directeur.
Jean
Iets aardigs vroeg je…..oh ja. In de kantine. Op een ochtend komt ze op me af en vraagt of alles naar wens is. Vervolgens biedt ze koffie aan voordat ik de kans krijg het zelf te pakken.
Lia begint hard te lachen
Lia
Prachtig! Ik ben jaloers. Waarschijnlijk heeft ze dat geleerd op een cursus. Jij als casus, een moeilijke man in haar bedrijf……. of misschien heeft zij wel problemen met mannen.
Jean
Het is intussen inderdaad helemaal haar bedrijf geworden ja.
Lia
Je kunt opstappen als het je niet bevalt toch?
Jean
Ik eruit ? Ze mag blij zijn dat ik niet tegen haar heb gestemd, toen.
Lia kijkt op het scherm op haar mobiele telefoon

 

SCENE 13 – KAMER DIRECTEUR – INT

Ans
ze stopt een folder in de handen van Jean
Jean
Wat moet ik hiermee?
Ans
Een cursus projectmanagement. Trouwens, hoe vordert jouw cursus?
Jean
hij houdt de folder omhoog en schudt zijn hoofd
Ans
Je hebt het druk, je hoofd staat er niet naar maar neem die flyer mee. Ik vraag me af of je het ziet zitten om in de toekomst account manager te worden.
Jean
laat langzaam de folder zakken
Ans
We zouden kunnen samenwerken.
Jean
Ook verkoper? Van cursus producten? Schiet op. Ik ben een ambachtsman.
Ans
Denk er op z’n minst over na.

 

SCENE 14 – EEN PARKEERPLAATS – EXT

Jean
hij leunt tegen auto en voert een telefoongesprek
Samenwerken? Geloof je het?
Lia
Nu denk je natuurlijk dat ik het jou ga afraden.
Jean
Precies. Want dit is niets voor mij.
Lia
Toch wel. Als producer heb ik veel over regisseren geleerd op een cursus. Handig. Jij zou meer over management kunnen opsteken. Al die vooroordelen van vrienden, familie en wat je erover leest…. ik zag haar trouwens op een receptie. Inderdaad, een zakenvrouw.
Jean
Ja. Achter mijn rug wint ze informatie over mij in bij collega’s en ook omroepen waar ik voor gewerkt heb. Wellustig achterbaks! Ik zal niet vragen of ze jou ook over mij uitgehoord heeft.
Lia
Vraag haar iets te gaan drinken of zo. Ontspant.
Jean
hij draait zich om en stapt in de auto

 

SCENE 15 – KAMER DIRECTEUR – INT

Ans
Nog nagedacht over onze samenwerking?
Jean schudt zijn hoofd
De toekomst, denk aan je toekomst, Jean!
Jean
Wordt het niet eens tijd dat we samen iets drinken in een cafe?
Ans
Ik drink niet. Ik word direct dronken.
stilte
Je wilt dus cursussen blijven geven….
Jean
Precies. Mensen vanuit journalistiek standpunt opleiden, niks commercieel, geen account.
Ans
pakt papier op Jammer. Die nieuwe cursus van jou wordt binnenkort gehalveerd in tijd.
Jean
Wat?? Dat gaat niet zomaar. Inhoudelijk….
Ans
…ben ik verantwoordelijk.
Jean
Jij? Hoe kom je daarbij?
Ans
Staat in mijn contract.
Jean
Maar…….
Ans
Een rondje langs de omroepen heeft als resultaat opgeleverd dat alle personeelsdiensten een kortere cursus op prijs stellen. Medewerkers worden te lang uit hun werk gehaald.
Jean
Dat…. zonder mij … dat kun je niet maken.
Ans
Natuurlijk kan ik dat.
stilte
Jean
Dus voortaan moet ik van jou……….
Ans
Ik hoorde dat je overal vertrekt met problemen.
Jean
Oh, wacht even je gelooft direct wat anderen zeggen, geen vraag aan mij..…… direct snijden op basis van… je doet…..
stilte
en wanneer ik weiger …?
Ans
Ben je vergeten wie hier de directeur is?
ze leunt naar achter
Jean
Transformeren naar accountmanager……. je wilt eigenlijk van me af.
Ans
Dat zijn jouw woorden.
Jean
Luister. Ik werk hier veel langer dan jij. Dat zegt op zich niks, maar ik leid naar ieders tevredenheid mensen op, en daarvoor is tijd nodig. Kan ik stevig onderbouwen. Mijn ervaring is dat….
Ans
Dan is het: jij eruit of ik.

 

SCENE 16 – EEN SAUNA – INT

Lia
Waarom gaat jouw volgende cursus eigenlijk niet door?
Jean
Even geduld……. die is uitgesteld.
Lia
Waarom?
Jean
Omdat ….. dat kan ik nu niet zeggen.
Lia
Hoezo?
Jean
De directie wil tegenwoordig eerst alles controleren. stilte
Lia
Oei. Problemen. Bezuinigingen misschien? Strenge leiding? Wat is de reden?
Jean
Zij schrijft mij voor hoeveel tijd ik per cursus krijg. En ook hoe ik die moet invullen. Geloof je het?
Lia
Je raast door. Stap toch op. Heb ik zo vaak gezegd. Weer fulltime freelancer. Een andere straat inslaan heet dat.
Jean
Ik er uit? Dan doe ik precies wat zij wil.
hij gooit water op de kolen
Lia
En jij …..
Jean
Precies.
Lia
Ontspan en laat toch komen wat komt.
lange stilte
Jean
Jij begrijpt dat mens altijd zo goed.
Lia
Ja, jij totaal niet. Jammer. Ze gedraagt zich dom naar jou, imiteert een man. Overigens belde ze mij. Bood me een baan aan bij jullie.
Jean fronst zijn wenkbrauwen en ziet hoe Lia haar billen een voor een naar buiten drukt waarna ze rechtop gaat zitten en de ogen sluit

scrol Enige tijd later verliet Jean het opleidingsinstituut met een minimale geldelijke regeling via de rechter. Hem werd op dat moment niet verteld dat zijn vertrek financieel heel lucratief was voor het instituut. Lia nam zijn plaats in. Het opleidingscentrum ging later failliet en werd opgeheven.

januari 2020

[info] [HOME] [SPOT] [OMZIEN]