ONZICHTBAAR

In een volle trein van Parijs naar Amsterdam was ik getuige van een opmerkelijk moment. Ik bevond mij met zeven andere reizigers in een van de twee coupes aan weerszijde van het gangpaden. Buiten was het donker. Ineens viel mij een Franse padvinder op aan de andere kant, ook aan de raam. Hij stond op en nadat hij zijn rugzak op de zitting had gezet graaide hij daarin. Alle volwassen passagiers hielden hem overduidelijk zo onopgemerkt mogelijk in de gaten. Ineens haalde de jongen een sok en een doosje tevoorschijn. Nadat hij was gaan zitten begon hij met naald en draad een gat in de kous te stoppen.

Dit alles gebeurde met alleen het treingeluid op de achtergrond. De jongen voerde de handelingen uit zonder om zich heen te kijken. Het bijzondere van zijn activiteit was dat het leek alsof niemand in de buurt was. Op zijn gemak ging hij zijn gang, in een eigen wereld. Daarin voerde hij onverstoorbaar zijn reparatie uit. Zoals acteurs dat leren in hun opleiding. Bij jezelf blijven, onder alle omstandigheden. Volledig vrij zijn in een denkbeeldige onzichtbare cirkel om je heen. De concentratie blijft optimaal en tegelijk wordt een kracht van binnen aangeboord, een soort oerstroming. Aldus Stanislavski, een historisch bekend Russisch acteur en regisseur (1863 – 1938) die een methode voor acteren ontwikkelde.

Ik draaide me naar het raam, keek de duisternis in. In deze tijd volgde van buitenaf het ene na het andere bombardement van regels, voorschriften, wetten, maatregelen ga maar door. Een mens dreigde erin te verdrinken en zoekt duidelijkheid, meestal buiten zichzelf. Zoals iemand die direct naar de huisarts rent wanneer ergens een pijntje gevoeld wordt. Op school leer je iets over het menselijk lichaam maar bij mijn weten nooit wat goed is voor je eigen lijf, voor je eigen welzijn. Om over geestelijke zaken maar te zwijgen. Daarvoor moet je als volwassene zelf aan de slag, op zoek naar informatie als je daar tijd voor wilt nemen.

Het gedrag, de onverstoorbaarheid van de padvinder, het was een buitengewoon sterk optreden in de trein. Hoe zou hij reageren op een vraag uit zijn omgeving? Bij voorbeeld over dat gat in zijn sok. Een groepsgesprek als vervolg was niet uitgesloten. Onderhoudende praatjes konden de jongen afleiden. Zijn toewijding dat gat te stoppen haperde op zo’n moment. Of misschien prikte hij zich in een vinger. Dat zou een hylarisch moment opleveren, aangenaam voor de reizigers, maar ook voor de jongen?

Buiten schoten in het donker lichtpunten voorbij. Veel in de wereld veranderde plotseling. Carl Jung schreef ooit dat je niet wakker werd door naar de buitenwereld te kijken maar door je eigen innerlijk op te zoeken. Zeker een advies in een tijd waarin het gevecht over de binnenwereld van een mens in volle gang was. Waarin we dreigden mee te worden gezogen in een technocratische toekomst. In de ruit zag ik het hoofd van de vrouw tegenover mij scheefzakken, de ogen gesloten. Hoe beschermt iemand zich tegen dat opdringen vanuit de buitenwereld? Overheid en bedrijven weten de mensen met slim taalgebruik in te lijven. In de ruit zag ik de padvinder nog steeds druk aan het werk.

Ik fantaseerde verder. Veronderstel dat deze minderjarige elke vraag of opmerking zou negeren? Niet opkijkt, zijn actie niet onderbreekt. De volwassene die hem aanspreekt praat dan in de lucht, zoekt steun bij een medereiziger. Een gesprek over de hedendaagse jeugd, over zijn onbeleefd gedrag. Iemand vindt hem misschien asociaal, niet netjes reageren op een volwassene. In het uiterste geval onaangename kreten om hem uit zijn tent te lokken. Maar het deert de jongen totaal niet. Opwinding bevindt zich buiten zijn cirkel, zijn veilige omgeving. Hij blijft bij zichzelf, het gat moet dicht, hij doet wat hij wil doen. Niemand krijgt vat op hem. Meer volwassen zijn dan zijn medereizigers?

Veel mensen laten zich momenteel afleiden door de chaos om hen heen. Groepsdruk ervaren ze als stressvol. Bij jezelf blijven en natuurlijk reageren, makkelijk gezegd. Zeker wanneer de innerlijke kracht vergeten is die ieder mens bezit. De kracht die ervoor zorgt bestand te zijn tegen bij voorbeeld angstbommen die afgevuurd worden. Ik had bewondering voor de manier waarop de jongeman onbevangen die kracht gebruikte en daarin zich vrij en ontspannen gedroeg. Omringd door een zwijgende groep wiebelende reizigers op het ritme van de trein. Mocht de padvinderij hem dit geleerd hebben dan vind ik het jammer als tiener nooit lid te zijn geweest van die organisatie.

Joop Brussee

27 augustus 2021

INTRO