HOUVAST

De opdracht was een tekening te maken van een klasgenoot die voor het bord stond. Hij was gehuld in klassiek Griekse kleding. Ik staarde geruime tijd naar het blanco papier. Tekenen was niets voor mij. Voorzichtig begon ik met streepjes en krassen, met het begin van de arm waar een lap stof over hing. Plotseling stond de leraar naast mijn tafel. Hij nam het potlood van mij over en zette een aantal forse lijnen op het papier.
‘Kijk’, zei hij, ‘jij begint in details maar durf nu eens vanuit de hele pose te werken. Neem eerst het model goed in je op en zet dat totaalbeeld neer. Daarna vul je de details in.’
Deze korte instructie zou ik nooit meer vergeten.

Wanneer je in de bioscoop zit ben je benieuwd naar de film. Je wilt je overgeven aan het verhaal, nieuwsgierig naar wat komen gaat. Stel je voor dat het eerste wat je ziet een overzicht van een kamer is waarin een tafel staat. Wat zal zich in die ruimte gaan afspelen? De film kan ook anders beginnen, zoals met de tafel die beeldvullend getoond wordt. Bij de kijker werkt dat anders. Het roept de vraag op: waar staat die tafel? Tot dat totaalbeeld blijft het spannend. Met lange tijd close shots kan het geheel, het rustpunt of houvast uitgesteld worden. Suspense dus.

Anderhalf jaar worden mondiaal details gegeven alsof het een spannende film betreft, met als titel Pandemie. Naar een totaaloverzicht moet iemand zelf op zoek. Zo niet dan blijft een gespannen sfeer hangen met als gevolg een aanhoudende stress. De ontspanning wordt van buiten aan de media overgelaten. Bij voorbeeld door te wachten tot er groen licht komt omdat het killer virus is verdwenen. In de tussentijd betekent dat vastklampen aan de gegeven details, de beperkte informatie. Cijfers, modellen, beelden en teksten kunnen ook nog eens uit hun context gehaald zijn, belangrijke informatie om het geheel te zien niet gegeven worden. Mensen leven dan in de waan dat ze denken te weten wat er in de wereld aan de hand is. Met elkaar gespannen en goedgelovig bibberen in het dorp Nederland.

Vorig jaar kreeg ik na de uitbraak een vermoeden dat een zogenaamde pandemie als een fuik moest uitmonden in een vaccin. Door telkens dezelfde verhalen en uitspraken te horen en hetzelfde soort detailshots te zien ontstond een verlangen naar een totaalbeeld. Met gezonde argwaan zocht ik naar informatie vanuit zoveel mogelijk bronnen en probeerde als bij een puzzel er een geheel van te maken. Vrij snel kwam ik terecht in een poel van tegenstrijdigheden en vreemde maatregelen die plotseling overal in de wereld opdoken. Om mij heen zag ik burgers als in de film 1984 slaafs eenzelfde kant op lopen, een richting waarin ze door media en overheid keurig gestuurd werden. Nadenken en van gedachten wisselen met elkaar was er ineens niet meer bij.

Met z’n allen zijn we in een keer in de greep van een wereldmacht gekomen die ons in het dagelijks leven zware beperkingen oplegt. Zowel fysiek als geestelijk. Die macht wil dat we denken zoals voorgeschreven door de autoriteiten. Ook al zijn hun opdrachten vreemd, onwerkelijk of zelfs stompzinnig. Zoals voor onze gezondheid zoveel mogelijk ongezond leven. Dat de meeste mensen daar massaal gehoor aan geven is de verdienste van de media die iedereen in een manipulatieve slangenkuil lokt of sleurt. Dat betekent dat dit theaterstuk een meesterplan is. Een verhaal in basis geschreven en zo nodig telkens bijgestuurd. Welke doelstelling, welk totaal plaatje ligt hieraan ten grondslag?

Na klimaat bangmakerij en virusangst wordt bijna overal de bevolking gedreven naar een artificial intelligence wereld via een medische dekmantel. Dat is al geruime tijd geen geheim meer. Een oude man bij wie onze leiders regelmatig op bezoek gaan en die zo van het witte doek kan zijn gestapt houdt regelmatig toespraken. Hij publiceert vanuit een wereld platforum korte films over de nabije toekomst. Mens en techniek zullen met elkaar worden samengesmolten zegt hij, nadat het laatste restje rebellen nog even snel richting spuit is gedreven. Daarna kan de reset, het echte technocratische filmverhaal voor de toekomst van start. Bestudering van de aangekondigde Agenda geeft panklaar de uitgestippelde weg aan die deze bovenbaas c.s. mondiaal uitrolt. In 2030 afgerond.

Denk niet dat een burger een kans krijgt iets bij te dragen aan die Agenda. Nee, alles wordt van boven aangeleverd. Het mens zijn, inclusief de ziel is daarbij niet meer nodig, tenminste als je het zogenaamde vaccin hebt genomen. Na de uitvoering van deze opdracht kan iemand zich volledig ontspannen, zoals dat in eerdere tekenlessen bij mij kon door een kopie te maken, natekenen was voldoende. Iemands creativiteit onbelangrijk. Dan zal het leven draadloos zijn, onzichtbaar gestuurd. Alles, ook gedachten die iemand krijgt komen van buiten. De druk op een knop is voldoende een einde te maken aan iemands grootste bezit: zijn leven.

Tijdens de tekenles zocht ik houvast bij een detail waarna ik mijn potlood pakte. Maar dat houvast was niet echt, in werkelijkheid priegelde ik mij voort en verlangde naar het eind van de les. Het echte houvast liet ik buiten mij liggen. Dat had ik immers geleerd met inkleuren en namaken van een dik omlijnde tekening? Deze leraar dwong mij te kijken naar het geheel, hoe daarna te tekenen vanuit mezelf. Dat werkte door: bij het onderscheiden van hoofd- en bijzaken, informatie in een context plaatsen, niet bang worden omdat je jezelf verliest in details. Durf was nodig zei hij nog. En gelijk had hij. Zoals op tijd ingrijpen voor een eigen totaal beeld in de Pandemie film. Zo niet, dan maak je je afhankelijk van anderen die je een tijdelijk rustpunt gunnen wanneer het hun uitkomt. Zou een echt mens als die leraar nog steeds bestaan?

Joop Brussee

september 2021

https://startpagina.onzereset.nl/

https://www.flemingmethod.com/

OVERZICHT ESSAYS