SALVO

Na een lange vliegreis uit het verre oosten stond ik op een avond voor de huisdeur van een vriendin. Zij was op leeftijd, een joodse vrouw die als kind de gruweldaden van de tweede wereldoorlog had meegemaakt. Ik kende haar al meer dan 40 jaar. Het was altijd aangenaam een gesprek te voeren. Vanuit haar boekenwereld bekeek zij de wereld van diverse kanten en kon zich snel inleven in andere mensen. Ze verwachtte mij. Een fles wijn stond op tafel in haar woonkeuken. Vermoeid, met enigszins trillende vingers hief ik het glas, blij met haar ontvangst.

Al vrij snel spraken we over de ramp met de MH 17, nog niet zo lang geleden flink in het nieuws. Onmiddellijk begon zij met een tirade over deze Russische actie, hoe misdadig dat was! Ik wierp daar tegen in dat het voor mij nog helemaal niet zo duidelijk was wie de schuld had van het neerschieten. Dat verraste haar. Ze ging als vanzelfsprekend vanuit dat ook ik meeging in de lezing van de overheid die door de media direct naar buiten was gebracht.  

Toen de naam Putin viel begon zij zich duidelijk op te winden, zeker nadat ik voorzichtig opwierp hem eerder te geloven dan de kreten die vanuit de vs direct op ons afgevuurd waren. Ze stond abrupt op en haalde uit een kast een stapel kranten tevoorschijn die ze demonstratief op tafel dropte. Als trouwe lezer van het NRC – voor haar nog steeds een kwaliteitskrant – gaf ze aan dat daarin gedocumenteerd met onderbouwing dagelijks te lezen was hoe die ramp had plaatsgevonden. Ze voegde daar aan toe dat ze direct nadat het vliegtuig verongelukt was op de radio een gesprek tussen militairen had gevolgd waarin duidelijk te horen dat de russen het vliegtuig uit de lucht hadden geschoten.

Ik begreep niets van die onnodige opwinding. Maar een pittige discussie kon ik op dat moment fysiek niet aan. Plotseling boog ze voorover en keek mij met grote ogen aan.  ‘Wat zijn jouw bronnen???’, vuurde ze op mij af. Haar blik was gespannen en leek een samengaan van angst en haat. Met dit onverwachte salvo wist ik even geen raad. Het kwam bij mij zo heftig binnen dat het bijna een soort van black out tot gevolg had. Hakkelend zocht ik naar woorden, schudde het hoofd en vond mezelf terug tijdens een slok van de voortreffelijke wijn. Na een lange stilte volgde de overschakeling op een ander onderwerp.

Over haar bijzondere gedrag die avond heb ik vaak nagedacht. De keren dat we elkaar weer zagen omzeilden we beide het onderwerp. Ze wist natuurlijk dat ik op dat moment na een vermoeide reis kwetsbaar was. Dan toch, op zo’n moment, die uitval? Voor zover ik mij kon herinneren was dat in al die jaren nooit gebeurd. Die heftigheid? Daarover een gesprek beginnen….. ik zag er tegenop. Ik wist dat voor haar, een intelligente en evenwichtige vrouw, oorlog een gevoelig onderwerp was zoals zij dat eerder had duidelijk gemaakt. Maar, zo heftig met die blik in haar ogen…

Het kan zijn dat ze in Putin alle in haar ogen foute mannen projecteerde die ze in haar leven tegen was gekomen. Of mogelijk een trauma uit de oorlog? Iedereen wist hoe belangrijk Rusland voor ons allemaal was bij de bevrijding van de tweede wereldoorlog. En dat in de afgelopen jaren Putin herhaaldelijk aansluiting zocht bij Europa. Kennelijk wilde hij graag een vriendschapsband opbouwen. Waar kwam die diepliggende Putin haat vandaan? Ik ging op zoek naar informatie. Stuitte op een haat die lange tijd geleden ontstond, zo rond 800 en opnieuw in 1200 toen Russen bij de Chazaren orde op zaken wilden stellen. De koning van de Chazaren (joden) zwoeren eeuwige wraak tegen de Russen. Die haat? Ik zal het nooit weten.

Kort geleden gebeurde iets opmerkelijks. Een familielid, ook met de nodige hersens schoot kwaad uit toen de naam Putin viel. Vol afschuw gaf hij aan dat de man had gedreigd met het inzetten van nucleaire wapens. Een dreigement. Reden om je daar kwaad over te maken? Ook uit zijn mond een duidelijk gerichte emotie, voor mij onbegrijpelijk. Zou dat komen door de media die geen kans voorbij laten gaan Rusland te demoniseren en een mening op te dringen? Voor een staatsman die samenwerking propageert in het politieke theater waar westerse oorlogszucht domineert heb ik best bewondering. Mijn reactie: ik ken geen betere schaker.

Joop Brussee

8 maart 2022

goh

info