DWINGEND

Aan de masten hingen ineens 5G kastjes. Ik stond voor het raam. Afgezien van de vraag hoeveel nieuwe straling een mens kan verdragen en waarom dat eerst niet grondig onderzocht wordt vroeg ik mij af of aandacht was besteed aan de vormgeving. 5G moet er komen, dat is duidelijk, maar is rekening gehouden met de esthetische kanten aan deze gigantische wereldomvattende uitrol? Aan horizonvervuiling bij voorbeeld of zou zoiets in deze tijd helemaal niet belangrijk zijn?

In de zestiger jaren kookte ik water in een fluitketel die een prijs voor de vormgeving had gewonnen. De technische ontwikkelingen hielpen de industrie een handje om de consumenten producten te laten kopen. Als regisseur bezocht ik regelmatig de grafische afdeling van de NOS, als enige een zelfstandige unit binnen het grote facilitaire bedrijf. Een vriendelijke manager was de baas. De grafische leader werd gemaakte met de nieuwste technieken. Trucages werd een modewoord, wie wilde die complete kunstwerken nou niet voor zijn programma?

Die technische snufjes drongen zich overal binnen. Het ging bij het facilitair bedrijf zo snel dat de meeste editors moeite hadden de ontwikkelingen bij te benen. Wie betaalt, bepaalt speelde plotseling een belangrijke rol. Wie nu niet meegaat met de technische ontwikkelingen kan het verder wel vergeten, hoorde ik op een dag een collega zeggen. Dat was schrikken, want wie wilde achterblijven? Het knievallen voor techniek op alle fronten leek ingezet. De marketing draaide op volle toeren. Zou het een hulpmiddel blijven, of….?

5G komt boven op de bestaande straling. Gisteren stond ik stil bij de verlichting op straat. Zouden in deze lampen al hulpzenders zitten? Van buiten kon ik (nog) niets ontdekken. Tegenwoordig kunnen zenders zo klein worden gemaakt dat ze zelfs in een lichaam eenvoudig ingebracht kunnen worden. Of ingeslikt. Ik pak de fles wijn van tafel en schenk een glas in. Zou het ook met vloeistof al naar binnen kunnen. Dan zou voor geld het mogelijk……ik wil er niet aan denken.

Op een dag stond in een leslokaal van de Media Academie een nieuwe videorecorder, ik zie hem nog voor mij. Als gebruiker was mij vooraf niets gevraagd. Ook geen informatie gekregen. Het oude apparaat was voor mijn werk prima; techniek bij cursussen een hulpmiddel. Bij het nieuwe apparaat verdronk ik in de technische mogelijkheden. En de technicus was trots. Toen ik zei dat al dat snufjes niet nodig waren voor mijn lessen sprak hij met een grijns: jij bent niet de enige cursusleider hier. Een slimme manier om mij de mond te snoeren.

Ik heb niets tegen technische vernieuwingen. Zolang ze duidelijk hulpmiddelen blijven en niet een hoofdrol gaan spelen. Maar de praktijk is beangstigend. Moeten we ons overgeven aan een technische wereld die alles maar dan ook alles gaat beheersen? De techniek, een apparaat de baas: a.i., vorm en inhoud verstrengeld bij elkaar verpakt. Een technocratie in het vooruitzicht. Mens wordt een bot en robotten nemen de plaats in van mensen die volledig gecontroleerd worden door een machine.

In de krant las ik over de rel in de schaakwereld. Een jong aankomend talent op het hoogste niveau heeft bij online wedstrijden een keer vals gespeeld en dat blijft hem nu achtervolgen. Want techniek, tja…. ik herinner me de schaakpartijen die ik vroeger speelde en het nieuws dat de schaakcomputer eindelijk beter was dan een mens. Vanaf dat moment daalde mijn belangstelling voor deze denksport. Techniek is prachtig maar soms ook volkomen overbodig.

Terwijl ik een laatste slok wijn neem en het glas leeg neerzet dwalen mijn gedachten weer naar die 5G kastjes. Zonder dat ik dat weet kan met die straling straks zelfs mijn denken worden gestuurd. Een virus? Prachtig vormgegeven op de computer. Dus bestaat dat zo, aldus de manier waarop dat gepresenteerd werd. Sommige woorden zoals vragen of protesteren lijken niet meer te bestaan. Ik krijg het warm en loop naar het rek met flessen wijn. Stel je voor: een impuls vanuit de straling zorgt ervoor dat ik geen nieuwe fles kan pakken. Dat ik zelfs helemaal geen trek meer heb in een wijn.

Joop Brussee

27 maart 2020

blik

info